Toplum geliştikçe, çevremizde giderek daha fazla benzin istasyonu inşa ediliyor. Her yerde bulunmaları hayatı kolaylaştırsa da, özellikle patlama önlemeyle ilgili güvenlik protokolleri giderek daha büyük önem kazanıyor. Benzin istasyonları etkili bir patlama korumasını nasıl sağlayabilir?
1. İnsan Kaynaklı Açık Ateşlerin Önlenmesi:
Benzin istasyonlarındaki kanopilerin altı, yakıt pompalarının çevresi, yağ depolama tankı alanları, iş odaları ve elektrik odaları veya jeneratör odaları dahil olmak üzere bitişik tesisler gibi kritik alanlarda ve bileşenlerde sıkı sigara içme yasağı kuralları uygulanır. Yaşam ve ofis alanlarında göze çarpan sigara içilmez işaretlerinin bulunması zorunludur. Kantinler ve kazan daireleri gibi açık alev bulunan yerler, bu kritik bölgelerden uzakta bulunmalı, uzman personel tarafından yönetilip izlenmeli, sıkı yangın güvenliği önlemleriyle donatılmalı ve gerekli yangın söndürme ekipmanlarına sahip olmalıdır.
2. Statik Elektrik Kıvılcımlarının Önlenmesi:
Statik elektrik tehlikelerini azaltmanın dört temel yolu vardır:
1. Statik elektrik oluşumunun azaltılması:
Benzin istasyonları, sıçratma yöntemleri yerine kapalı yağ boşaltma sistemleri kullanarak, uygun boşaltma nozul başlıklarını seçerek, boru hatlarındaki dirsek ve vanaları en aza indirerek ve boşaltma ile yakıt ikmal hızını kontrol ederek statik elektrik yükü oluşumunu azaltabilir.
2. Statik elektrik birikimini önleme ve yükün dağılmasını hızlandırma:
Statik elektrik oluşumunu kontrol etmek için kullanılan yöntemler ne olursa olsun, statik elektriği tamamen ortadan kaldırmak imkânsızdır. Bununla birlikte, statik yüklerin birikmesinin deşarj gerilimine ulaşmasını önlemek, statik elektrikle ilgili kazaları etkili bir şekilde önleyebilir. Bu da, genellikle tankların, boru hatlarının ve dağıtıcıların topraklanması ve çapraz bağlanması yoluyla statik yüklerin deşarjını hızlandırmayı gerektirir. Hafif yağlar için plastik varillerin kullanılması yasaktır ve yağ numunesi alınması için özel statik elektrik dağıtıcı cihazlar kullanılmalıdır. Tanker kamyonları, boşaltma sırasında uygun şekilde topraklanmalıdır.
3. Yüksek Potansiyelli Kıvılcım Deşarjlarının Önlenmesi:
Yüksek elektrik potansiyelinin neden olduğu kıvılcım deşarjlarını önlemek için, tanker kamyonları yalnızca belirlenen bir dinlenme süresinin ardından boşaltım yapmalı ve boşaltımdan hemen sonra manuel ölçümler yapılmamalıdır. Patlama riski bulunan alanlarda bulunan personel, antistatik giysiler giymeli ve giysi giyip çıkarmak gibi statik elektrik üretebilecek eylemlerden kaçınmalıdır.
4. Patlayıcı Gaz Karışımlarının Önlenmesi:
Patlayıcı gaz karışımları riskini en aza indirmek için alınan önlemler arasında, yağ sızıntılarının önlenmesi ve yağ buharı konsantrasyonunu azaltmak amacıyla kapalı yağ boşaltma ve buhar geri kazanım sistemlerinin sağlanması yer almaktadır.
3. Metallerin Çarpışmasından Kaynaklanan Kıvılcımların Önlenmesi:
Yangın ve patlama riski bulunan alanlarda, metal aletlerin çarpışmasıyla oluşan kıvılcımlar, önlem alınması gereken önemli bir tutuşma kaynağıdır.
1. Nedenleri:
Petrol tankı kuyularında bakım veya ölçüm sırasında aletlerin yanlış kullanılması, metallerin çarpışması sonucu kıvılcımlara yol açabilir. Benzer şekilde, yakıt ikmal alanlarında yakıt pompalarının onarımı veya araç tamiratı yapılması da kıvılcım oluşumuna neden olabilir.
2. Önleyici Tedbirler:
Benzin istasyonları, tehlikeli alanlarda kullanılmak üzere özel olarak tasarlanmış yumuşak metal (bakır) aletler bulundurmalıdır. Yakıt ikmal veya depo alanlarında araç onarımı yapmak, tıpkı yakıt tabancasını depo ağzına vurmak gibi, kesinlikle yasaktır.
4. Elektrik Kıvılcımlarının Önlenmesi:
Benzin istasyonlarında kullanılan elektrikli ekipmanlar, uygun patlamaya dayanıklılık sınıfı ve türü konusunda ulusal standartlara göre seçilmeli ve böylece elektrik kıvılcımlarının yanıcı gaz karışımlarını tutuşturması temel olarak önlenmelidir.
Operatörler İçin Önlemler:
1. Yardımcı aydınlatma gerektiren yangın ve patlama riski bulunan alanlarda, sıradan el fenerlerinin elektrik kıvılcımlarına neden olabileceği için patlamaya dayanıklı el fenerleri kullanılmalıdır.
2. Profesyonel teknisyenlerin ve güvenlik yetkililerinin onayı olmadan, operatörler elektrikli ekipmanların patlamaya dayanıklılık derecesini veya tipini kurcalamamalı ya da değiştirmemelidir.
3. Yakıt ikmal alanlarında ve tank bölgelerinde cep telefonu kullanımı kesinlikle yasaktır.
4. Elektrikli cihazların onarım veya değiştirme işlemleri yalnızca uzmanlar tarafından yapılmalıdır.
5. Yıldırım Kaynaklı Kıvılcımların Önlenmesi:
Yıldırımın elektriksel etkileri ile statik ve elektromanyetik indüksiyon, kıvılcım deşarjlarına veya ark oluşumuna neden olabilir. Bu tür kıvılcımlar tehlikeli bölgelerde meydana gelirse, patlayıcı gaz karışımlarını tutuşturabilir.
Önleyici Tedbirler:
1. Yıldırımdan korunma amacıyla topraklama yapılması ve indüklenmiş yüklerin birikmesinin önlenmesi gibi önlemler alınarak kıvılcım oluşumunu engellemek. 0, 1 ve 2. bölgelerindeki elektrik tesisatı standartlara uygun olarak seçilmelidir; doğrudan yıldırım çarpmalarını önlemek için yakıt ikmal bölgelerinin kanopi alanlarına güvenilir bir topraklama sistemi kurulmalıdır; yakıt dağıtıcılarının, hortumların ve boşaltma alanlarının statik topraklaması etkin bir şekilde sağlanmalıdır.
2. Sık sık yıldırım düşmesi durumunda, patlayıcı gaz karışımlarının oluşmasını ve elektrik tesislerinde indüksiyon gerilimlerinin oluşmasını önlemek amacıyla yakıt ikmali ve boşaltma işlemlerini durdurun ve elektrik beslemesini kesin.
